de jossen (2009)

De Jossen (val en revival der saamhorigheid)
Tom Lanoye

In de jaren ‘80 en ‘90 van de vorige eeuw bezette de groene politieke partij ‘Anders gaan leven’, beter bekend als Agalev, enkele zetels in het Vlaamse parlement. De partij was anders dan andere partijen. Idealisme stond hoog in het vaandel en de centrale beginselen waren ecologie, basisdemocratie en geweldloosheid. Een traditionele partijstructuur ontbrak; de partij dreef op vertrouwen in de kracht van de mensen aan de basis. Het gebrek aan partijstructuur leidde echter tot steeds meer interne conflicten en deed Agalev in 2003 de das om. De partij is opgegaan in het later opgerichte Groen!.

Tom Lanoye was lid van Agalev en stond in 2000 kandidaat voor deze partij bij de gemeenteraadsverkiezingen in Antwerpen. De opkomst en vooral de ondergang van de partij met de verkiezingsnederlaag van 2003, heeft hem geïnspireerd tot De Jossen. Tom Lanoye wordt niet voor niets het schrijvende geweten van Vlaanderen genoemd.

De Jossen gaat over mensen die doen wat ze doen. En dat wat ze doen, is vanzelfsprekend en veilig. Het zijn aandoenlijke wezens. En iedereen heeft z’n onhebbelijkheden. Ze lijken daarmee verdacht veel op ‘gewone’ mensen. Maar de Jossen hebben hun eigen Josdom gecreëerd: een eigen overzichtelijke wereld, met eigen regels en gebruiken. Zij vinden daarmee een weg en een plaats in de complexe en chaotische buitenwereld: ‘We hebben elkaar. Dat heeft ons groot gemaakt en zuiver gehouden’.

Tot op een dag één van de Jossen wil ontsnappen: ‘Ik wil gewoon in alle rust en intimiteit een punt plaatsen achter mijn absurditeit.’ Met deze mededeling kerft hij een diepe snee in het hart van iedere Jos. Is dat zielsverwantschap? ‘Gaan we de vette jaren vergeten die achter ons liggen? Gaan we de hoogbloei loochenen van het geluk dat ons nog wacht?’ Het Josdom davert op zijn grondvesten, maar de Jossen geven zich niet zomaar gewonnen. Ze vechten voor elkaar, maar ook voor zichzelf. Wordt het de val of de revival der saamhorigheid?

Annelies Kaan: ‘Wat mij bij het lezen van De Jossen meteen opviel, is de wonderlijke manier waarop zij zich tot elkaar verhouden. Wat gebeurt er als iemand de ongeschreven codes doorbreekt? Ontstaan er dan nieuwe codes? Of durven mensen zich echt te onttrekken uit een groep of situatie om hun eigen hart te volgen? Wat doet het met een (vastgeroeste) relatie als één van de partijen het vanaf nu anders wil aanpakken?’

Regie: Annelies Kaan
Spel: Elles de Vlas, Eugen Uppelschoten, Ferry Asselbergs, Henk Bouwmeester, Ilse Remijn, Jacqueline Alberts en Manon van Druten.